Γρηγόριος
Ξενόπουλος
Ο
Γρηγόριος Ξενόπουλος ήρθε στον κόσμο στις 8 Δεκεμβρίου του 1867 στην
Κωνσταντινούπολη, πρώτο παιδί του Ζακυνθινού εμπόρου Διονυσίου Ξενόπουλου και
της Φαναριώτισσας Ευθαλίας Θωμά. Ο πατέρας του καταγόταν από ζακυνθινή εμπορική
οικογένεια, και δεν είχε ιδιαίτερη μόρφωση, ενώ η μητέρα του, γόνος πλούσιας
και επιφανούς οικογένειας, είχε λάβει συστηματική κατ’οίκον μόρφωση από
σπουδαίους δασκάλους.
Τον
Οκτώβριο του 1868, η οικογένεια εγκαθίσταται στη Ζάκυνθο, στη συνοικία του
Άμμου, και εκεί περνά ο συγγραφέας τα παιδικά και πρώτα νεανικά του χρόνια. Το
1883, σε ηλικία δεκαέξι ετών, ολοκληρώνει τη φοίτησή του στο γυμνάσιο, και
αποφασίζει να πάει στην Αθήνα για να γραφτεί στο Πανεπιστήμιο, όπου σπουδάζει
φυσικομαθηματικά και φιλολογία.
Το
1891 δημοσιεύει στο παιδικό περιοδικό Η
Διάπλαση των Παίδων το πρώτο του
μυθιστόρημα με τίτλο Η αδελφούλα μου,
συνεργασία που αποτελεί αφετηρία για την πολύχρονη συνεργασία του με το
περιοδικό. Το 1894 παντρεύεται την Ευφροσύνη Διογενίδη, και έρχεται στον κόσμο
μια κόρη, η Λεονή. Το ζευγάρι όμως χωρίζει το 1895. Το 1896 αποτελεί χρονιά
ορόσημο για τον συγγραφέα, αφού ξεκινά τη στήλη Αθηναϊκές Επιστολές στην Διάπλαση
των Παίδων, όπου θα απευθύνεται στους μικρούς του φίλους με το ψευδώνυμο Φαίδων για πάνω από 40 χρόνια. Το 1901
τελεί δεύτερο γάμο με την Τίτα Κανελλοπούλου, την σύντροφο της ζωής του, και
αποκτά μαζί της δύο κόρες, την Κάκια (1902) και την Ευθαλία ή Λουλούκα (1904).
Τα
επόμενα χρόνια, η πολύπλευρη δραστηριότητα του συγγραφέα θα σφραγίσει τα
νεοελληνικά γράμματα, καθώς και το νεοελληνικό θέατρο. Πολλοί μελετητές
μάλιστα, θεωρούν τον Ξενόπουλο πατέρα του νεοελληνικού θεάτρου. Πολλά τα
θεατρικά του έργα που γνώρισαν επιτυχία: Το 1904, η Φωτεινή Σάντρη ανεβαίνει από την Κυβέλη Αδριανού, ενώ το 1909, η
Κοτοπούλη ανεβάζει την Στέλλα Βιολάντη. Το
1910, επίσης, ανεβαίνει το έργο του Πειρασμός
(αρχικά με τον τίτλο Ένα σπίτι
άνω-κάτω). Αξίζει να αναφέρουμε ότι η Στέλλα
Βιολάντη έγινε ως και ταινία στον βωβό κινηματογράφο το 1931, με την Ελένη
Παπαδάκη στον ομώνυμο ρόλο, καθώς και ότι η Φωτεινή
Σάντρη έφτασε και αυτή στην μεγάλη οθόνη το 1949, σε σενάριο και σκηνοθεσία
του Γρηγόρη Γρηγορίου, και η ταινία γυρίστηκε μάλιστα στη Ζάκυνθο. Άλλα του
θεατρικά έργα είναι Το μυστικό της
κοντέσσας Βαλέραινας (1904), το Φιόρο του Λεβάντε (1914), η Ραχήλ
(1909), ο Ψυχοπατέρας (1895), το Ψυχοσάββατο
(1911), ο Ποπολάρος (1933), οι Φοιτηταί (1919) και άλλα.
Τα
πεζά του έργα είναι πολυάριθμα και αγαπήθηκαν ιδιαίτερα από το αναγνωστικό
κοινό. Πολλά από αυτά δημοσιεύονταν τμηματικά σε εφημερίδες, όπως για
παράδειγμα Το φάντασμα (1914), η Λάουρα,
το κορίτσι που σκοτώνει (1917), οι
Πλούσιοι και φτωχοί (1919), Ο γυιός μου και η κόρη μου, η Τρίμορφη γυναίκα, η Αναδυομένη, Ο κοσμάκης
και άλλα, και τα καλύτερα από αυτά κυκλοφόρησαν και σε βιβλίο. Άλλα έργα του
είναι η Τιμή του αδελφού (1920), η Αφροδίτη (1922), οι Μυστικοί Αρραβώνες (1929), η
Ισαβέλλα (1923), Ο αρραβωνιαστικός μου (1923), η Τερέζα
Βάρμα Δακόστα (1925), η Γκιοβάννα (1934), η Ρηγγίνα Λέζα (1934), Ο Κατήφορος (1926), οι Πετριές στον ήλιο (1919), η Μαργαρίτα
Στέφα (1906), ο Κόκκινος Βράχος (1915), η Στέλλα
Βιολάντη (1914), τα Στρατιωτικά διηγήματα (1892), ο Τρελός
με τους κόκκινους κρίνους (1926) κτλ.
Τα έργα του εκτυλίσσονται στην Αθήνα και τη Ζάκυνθο, είναι γραμμένα στη
δημοτική, και ουσιαστικά με τον Ξενόπουλο παγιώνεται το αστικό μυθιστόρημα.
Έργα
του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, γαλλικά και ρουμανικά. Τιμήθηκε για το έργο
του με τον Αργυρό Σταυρό και το Εθνικό Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών. Υπήρξε
ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών, όπου και εξελέγη πρόεδρος το
1937. Έφυγε από τη ζωή στις 14 Ιανουαρίου 1951 στην Αθήνα, σε ηλικία 84 ετών,
αφήνοντας πίσω του μια τεράστια και πολύπλευρη πνευματική κληρονομιά.
|
INFORMATION IN FRENCH 
