|
ΟΜΙΛΙΕΣ
Οι
«Ομιλίες» (Θέατρο που ομιλείται) είναι έμμετρα λαϊκά ποιήματα με θεατρική δομή.
Θεωρούνται από τις γνησιότερες και πιο σύνθετες μορφές Λαϊκού Θεάτρου.
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό τους είναι ότι όλους τους ρόλους, αντρικούς και
γυναικείους, τους παίζουν άντρες με μάσκες (τα τελευταία χρόνια οι μάσκες δεν
χρησιμοποιούνται από τις περισσότερες παραστάσεις). Το μέτρο τους είναι ιαμβικό
και ο στίχος δεκαπεντασύλλαβος με ζευγαρωτή ομοιοκαταληξία, κατ’ αντιστοιχία με
την Κρητική Λογοτεχνική Σκηνή.
Το ρεπερτόριο
των «Ομιλιών» αποτελούν έργα με ερωτικό, συνήθως, αλλά και σατιρικό-διασκεδαστικό
περιεχόμενο. Πολλά θεατρικά έργα του ελληνικού και του διεθνούς κλασικού
ρεπερτορίου έχουν διασκευαστεί από ζακυνθινούς λαϊκούς ποιητές στο ζακυνθινό
ιδίωμα και έχουν παιχτεί σαν «Ομιλίες», όπως ο Ερωτόκριτος, η Ερωφίλη, Ρωμαίος και Ιουλιέτα, η Θυσία του Αβραάμ, ο Χάσης, οι Γιαννιώτες, ο Αγαπητικός της Βοσκοπούλας,
Εσμέ η Τουρκοπούλα, η Ευγένα κ.ά.
Στην πόλη
της Ζακύνθου «Ομιλίες» παίζονται από τα μέσα του 17ου αιώνα. Πρώτη
καταγραφή «Ομιλίας» έχουμε το 1666 στη πλατεία της Ζακύνθου, με έργο σχετικό με
τη ζωή και το θάνατο του Εβραίου ψευδομεσσία Σαμπαθάι Σέβι. Μετά από αυτήν την
παράσταση οι Εβραίοι του νησιού αντέδρασαν. Στα χωριά αρχίζουν υπαίθριες
παραστάσεις με «Ομιλίες» στα 1780 περίπου.
Στη Ζάκυνθο
παρουσιάζονταν παραστάσεις «Ομιλιών» κατά την περίοδο της Αποκριάς, από
ερασιτέχνες ηθοποιούς, λαϊκούς θεατρίνους. Άρχιζαν την Τσικνοπέμπτη και
τελείωναν την Κυριακή της Τυρινής. Τις καθημερινές άρχιζαν στις δύο το
μεσημέρι, στις πλατείες της πόλης και κάτω από τα σπίτια των πλουσίων, ενώ τις
Κυριακές από το πρωί. Κύριος σκοπός των παραστάσεων αυτών ήταν το κέρδος
(σήμερα είναι καθαρά το έθιμο). Δυο μασκαρεμένοι στο τέλος μάζευαν χρήματα από
τους θεατές.
Μετά από
έρευνες, έχουν διαμορφωθεί τρεις απόψεις για την προέλευση και τις επιδράσεις
που δέχτηκαν οι «Ομιλίες». Θεωρείται ότι είναι:
1. Απομιμήσεις
του Βενετσιάνικου καρναβαλιού και της Ιταλικής Commedia dell’ Αrte ή προέρχονται από ρεπερτόριο του επίσημου θεάτρου
της Αναγέννησης και του Μπαρόκ, που προσαρμόζεται στις λαϊκές προτιμήσεις. Εδώ
αξίζει να αναφερθεί ότι τους ρόλους στην Commedia dell’ Αrte υποδύονταν επαγγελματίες ηθοποιοί, ενώ οι
ηθοποιοί των «Ομιλιών» είναι ερασιτέχνες. Ακόμη δεν υπάρχουν μαρτυρίες για
παραστάσεις της Commedia στη
Ζάκυνθο και στα Επτάνησα γενικότερα, ενώ υπάρχουν για μια παράσταση στο Χάνδακα
της Κρήτης το 1611.
2. Απομιμήσεις
του Κρητικού Θεάτρου, με τον ερχομό των Κρητών στη Ζάκυνθο και στα Επτάνησα,
μετά την πτώση του Χάνδακα το 1669. Γι’ αυτό και παρουσιάζουν πολλές ομοιότητες
με τα έργα της Κρητικής Λογοτεχνίας.
3. Ανάπτυγμα
των λαϊκών ευρηματικών παραστάσεων της Αποκριάς.
Διονύσης
Γιατράς
Συγγραφέας
Ομιλιών
Βιβλιογραφία:
Πρακτικά
Δεκαήμερου Αναγεννησιακού και Λαϊκού Θεάτρου, Δεκέμβριος 2000 («Η Σάτιρα στις
Ζακυνθινές Ομιλίες», Σπύρου Καββαδία).
Πρακτικά Α’ Διεθνούς Συνάντησης
Λαϊκού Θεάτρου, Σεπτέμβριος 2002 («Ζακυνθινές Ομιλίες», Μηνά Αλεξιάδη).
Επτανησιακά Φύλλα, φυλ.4,
Ζάκυνθος, Νοέμβριος 1946 («Το Λαϊκό Θέατρο στη Ζάκυνθο», Ντίνου Κονόμου)
|
INFORMATION IN FRENCH 
