ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΣΚΟΥΛΙΚΑΔΟΥ «ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ»

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Σκουλικάδου « Ερωτόκριτος», έχει ως έδρα το δημοτικό διαμέρισμα Σκουλικάδου του Δήμου Αλυκών και ιδρύθηκε το 1984 . Όλα αυτά τα χρόνια από τη ίδρυσή του ο Σύλλογός μας έχει πραγματοποιήσει πολλές και ποικίλου περιεχόμενου πολιτιστικές δραστηριότητες με σκοπό τη διατήρηση και την ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Οι δραστηριότητες του Συλλόγου μας περιλαμβάνουν ενδεικτικά τη λειτουργία χορευτικού τμήματος παραδοσιακών χορών, μουσικού τμήματος και βιβλιοθήκης.

Ιδιαίτερα πλούσια είναι η δραστηριότητα του θεατρικού τμήματος. Αναφέρουμε παραστάσεις που πραγματοποιήθηκαν τα τελευταία έτη όπως «Το Ζαμπελάκι» του Δ.Ρώμα, «Το Καινούριο Σπίτι» του Κ. Γκολντόνι, «Εκκλησιάζουσες» του Αριστοφάνη. Επίσης η θεατρική ομάδα του Συλλόγου μετείχε σε θεατρικό δρώμενο αφιερωμένο στην Ελισάβετ Μαρτινέγκου, σε σκηνοθεσία Σπύρου Βραχωρίτη, το οποίο παρουσιάστηκε το 2005 στη Ζάκυνθο και στο Θέατρο Τέχνης στην Αθήνα.

Τον Αύγουστο του 2005 ο Σύλλογος σε συνεργασία με την Αναπτυξιακή Επιχείρηση Δ.Αλυκών και στα πλαίσια του ευρωπαϊκού προγράμματος LEADER παρουσίασε τη λαϊκή διασκευή της Γκιόστρας από τον «Ερωτόκριτο» του Β. Κορνάρου, αναβιώνοντας μια παράδοση αιώνων για τον τόπο μας.

ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ : ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Οι σχέσεις της Κρήτης με τη Ζάκυνθο είναι ιστορικές και πολιτιστικές . Ιστορικές γιατί και οι δυο περιοχές βρίσκονταν κάτω από τη ενετική κυριαρχία για μεγάλο χρονικό διάστημα. Πολιτισμικές γιατί τόσο οι επιρροές από τη Δύση όσο και οι επιρροές από το πολιτισμό της Κρήτης προς τη Ζάκυνθο είναι ζωντανές και ισχυρές .

Ο Ερωτόκριτος, το σπουδαιότερο έργο της Κρητικής Λογοτεχνίας, δημιουργήθηκε βέβαια στην Κρήτη αλλά σώθηκε και έγινε γνωστός σε όλη την Ελλάδα χάρη στους Κρήτες πρόσφυγες που βρήκαν καταφύγιο και φιλοξενία στη Ζάκυνθο μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Τούρκους το 1669. Οι άνθρωποι αυτοί έφεραν μαζί τους τον Ερωτόκριτο σε χειρόγραφα και οι ίδιοι τον διέδωσαν και τον έκαναν αγαπητό σε όλο το νησί και σε άλλους τόπους όπου βρέθηκαν . Στον πρόλογο μάλιστα της πρώτης έκδοσης του Ερωτόκριτου στη Βενετία το 1713 επισημαίνεται ότι αυτή στηρίχτηκε στα χειρόγραφα των Κρητών που είχαν καταφύγει στη Ζάκυνθο.

Ο Ερωτόκριτος είναι ένα έμμετρο ποίημα και στους πολυάριθμους στίχους του εξιστορούνται οι φάσεις που πέρασε η αγάπη του Ερωτόκριτου και της Αρετούσας ώσπου να καταλήξει στο αίσιο τέλος της, το γάμο. Μέσα σε αυτή την ιστορία συμπλέκονται και «των αρμάτω οι ταραχές» και «τση φιλίας η χάρη», για να προβληθούν και τα άλλα γνωρίσματα του ιπποτικού πνεύματος όπως η αξία της παλικαριάς και της ανδρείας των «αφεντόπουλων». Πρόκειται για ένα έργο με επιρροές από τα ιπποτικά μυθιστορήματα της Δύσης, γραμμένο στα μέσα του 17^ου αιώνα και διαποτισμένο από την ανανεωτική πνοή της Αναγέννησης που ζωογονούσε τη λογοτεχνική παραγωγή στις ενετοκρατούμενες, περιοχές όπως η Κρήτη και τα Επτάνησα.

Ένα σημαντικό κομμάτι από την ιστορία του Ερωτόκριτου και της Αρετούσας είναι και η Γκιόστρα (κονταροχτύπημα). Πρόκειται για ένα ενετικό στοιχείο , το οποίο φτάνει σε εμάς και διαμέσου του ίδιου του έργου αλλά και διαμέσου της επίδρασης που είχε στη Ζάκυνθο η ενετική κατοχή. Μάλιστα είναι γνωστό ότι δίδονταν αγώνες κονταρομαχίας από το 18^ο αιώνα στη Ζάκυνθο και σε άλλες περιοχές του Ιονίου.

Η Γκιόστρα, το κονταροχτύπημα των αφεντόπουλων που γίνεται στον Ερωτόκριτο, εντάσσεται μέσα στην εξέλιξη της ιστορίας και έχει σκοπό να τέρψει την Αρετούσα και να αναδείξει τον Ερωτόκριτο «γκιοστράρη» νικητή, ο οποίος θα πάρει από τα χέρια της Αρετούσας το στεφάνι της νίκης. Η ενετική προέλευση μαρτυρείται από πολλά στοιχεία: Το πατάρι όπου ανεβαίνει ο βασιλιάς και η ακολουθία του, τα αρχοντόπουλα , τα οποία παίρνουν μέρος στην κονταρομαχία, ο εξοπλισμός τους, η ασπίδα και το κοντάρι , τα σύμβολα τα οποία υπάρχουν στην ενδυμασία τους παραπέμπουν στα ιπποτικά μυθιστορήματα της Δύσης.

Ωστόσο οι επιρροές αυτές δεν έδωσαν έργα -απομιμήσεις αλλά πρωτότυπες και εμπνευσμένες δημιουργίες που ξεπερνούν σε καλλιτεχνική αξία τα πρωτότυπα!

ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ…ΓΚΙΟΣΤΡΑ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΣΚΟΥΛΙΚΑΔΟ

Ο Ερωτόκριτος που παρουσιάζει το χωριό Σκουλικάδο βασίζεται στο Β’ μέρος του ομώνυμου έργου , το οποίο περιλαμβάνει τη γκιόστρα (κονταροχτύπημα) ανάμεσα σε ξακουστά και ανδρειωμένα «αφεντόπουλα» για να κερδίσουν και να πάρουν το στεφάνι της νίκης από τα χέρια της Αρετούσας. Ωστόσο από τον 17^ο αιώνα μέχρι σήμερα ο Ερωτόκριτος μέσα από την πορεία του χρόνου και μέσα από την ψυχή των απλών ανθρώπων διαμορφώθηκε όπως αυτοί τον ένιωθαν , σύμφωνα με τα βιώματα και τη γνώση που είχαν σε κάθε περίπτωση. Οι λαϊκοί δημιουργοί , χωρίς να αλλοιώσουν την ουσία του έργου, έβαλαν τις προσωπικές τους πινελιές και διαμόρφωσαν την Γκιόστρα , όπως παρουσιάζεται στο Σκουλικάδο με τη μορφή λαϊκής παράστασης και με συντελεστές και ηθοποιούς τους ίδιους τους κατοίκους του χωριού. Δεν υπάρχουν ακριβείς μαρτυρίες για το πότε και πώς άρχισε να παίζεται ο Ερωτόκριτος στο χωριό Σκουλικάδο. Πιθανόν είναι κάποιες οικογένειες να έλκουν την μακρινή καταγωγή τους από τους Κρήτες πρόσφυγες που βρήκαν καταφύγιο στο νησί μας μετά την πτώση του Χάνδακα το 1669 , οι οποίοι έφεραν μαζί τους τα ήθη και τα έθιμά τους αλλά και τα σπουδαία έργα της Κρητικής Λογοτεχνίας , όπως ο Ερωτόκριτος , η Θυσία του Αβραάμ και η Ερωφίλη . Οι μαρτυρίες πάντως από παλιότερους κατοίκους του χωριού για παραστάσεις του Ερωτόκριτου μας παραπέμπουν πίσω στο 1905 ή 1908 ή ακόμα πιο πίσω χωρίς συγκεκριμένη χρονολογία, και ακολουθούν οι παραστάσεις του 1925, του1935, του 1950, του 1962 και του 1977 και η πιο πρόσφατη του 2005 . Όπως φαίνεται παλιότερα συνηθιζόταν να παίζεται ο Ερωτόκριτος σχεδόν ανά δεκαετία ,είτε ολόκληρο το έργο είτε το τμήμα της Γκιόστρας, ενώ μεσολάβησε διάστημα είκοσι επτά χρόνων μέχρι την παράσταση του 2005.

ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ

(ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΌ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2005 (ΣΕΛ 11)

Το 2005 ο Ερωτόκριτος παρουσιάστηκε σε δύο παραστάσεις την 21^η Αυγούστου στο Σκουλικάδο και την 27^η Αυγούστου στο Στάδιο Ζακύνθου σημειώνοντας μεγάλη επιτυχία και συνδέοντας το παρελθόν με το παρόν.

Η Γραμματέας του συλλόγου

ΟΥΡΑΝΙΑ ΠΛΕΣΣΑ

Για περισσότερες πληροφορίες:

Συγούρος Χαράλαμπος 693 2327005 (Πρόεδρος Συλλόγου)

Πλέσσα Ουρανία 697 2266869 (Γραμματέας)

Κεφαλληνός Γιώργος 6974790180 ( Ταμίας)