Η Αρχιτεκτονική στη Ζάκυνθο-Εκκλησίες
Η
πρωτεύουσα του νησιού στους αρχαίους χρόνους δεν βρισκόταν στην τωρινή της
τοποθεσία, δηλαδή στον Αιγιαλό, αλλά στο λόφο του Κάστρου. Ως και τον 15ο
αιώνα, το Κάστρο στέγαζε έναν ολόκληρο οικισμό, ο οποίος είχε καθαρά μεσαιωνική
μορφή, με στενούς και δαιδαλώδεις δρόμους, και περιστοιχιζόταν από τείχη.
Σήμερα σώζωνται μόνο ερείπια από αυτή την μικρή πολιτεία, τα οποία έχουν –στο
μεγαλύτερό τους μέρος- καλυφθεί από πευκοδάσος. Στο Κάστρο της Ζακύνθου δεν
έχουν γίνει συστηματικές ανασκαφές, όμως γνωρίζουμε ότι ήδη από τον 15ο
αιώνα, ο οικισμός είχε παρακμάσει. Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι στο Κάστρο
υπήρχαν και λειτουργούσαν γύρω στις δέκα εκκλησίες.
Με τον
ερχομό των Βενετών στη Ζάκυνθο, το Κάστρο παρέμεινε διοικητικό αλλά και
θρησκευτικό κέντρο του νησιού, όμως δεν κάλυπτε πλέον τις ανάγκες των κατοίκων,
και έτσι ο οικισμός μεταφέρθηκε στον Αιγιαλό. Η περιοχή άρχισε σταδιακά να
διαμορφώνεται και να επεκτείνεται, όμως, οι αυξανόμενες ανάγκες των κατοίκων,
σε συνδυασμό με τη στενότητα της περιοχής, τους ανάγκασε να επεκτείνουν την
πόλη προς τη θάλασσα, η οποία αποτελούσε και την μόνη δυνατή διέξοδο. Πράγματι,
η περιοχή του Αιγιαλού περιστοιχιζόταν από μικρές νησίδες, γύρω από τις οποίες
τα νερά ήταν αβαθή και ελώδη.
Έτσι
λοιπόν, άρχισαν να γίνονται επάλληλες επιχωματώσεις, χωρίς συγκεκριμένο
σχεδιασμό, αλλά σύμφωνα με τις εκάστοτε ανάγκες των κατοίκων. Χαρακτηριστικό
παράδειγμα αυτών των επιχωματώσεων αποτελεί η εκκλησία του Αγίου Νικολάου του
Μώλου, η οποία χτίστηκε το 1571, και αρχικά συνδεόταν με τη στεριά με γέφυρα.
Οι περιοχές της πλατείας Σολωμού και του Άμμου επιχώθηκαν τελευταίες, στα τέλη
του 19ου αιώνα, και έτσι η πόλη της Ζακύνθου πήρε την τελική της
μορφή.
Μετά τη
σεισμοπυρκαγιά του 1953, η οποία ισοπέδωσε ολόκληρο το νησί, τα μόνα κτήρια που
έμειναν όρθια ήταν η εκκλησία του Αγίου Διονυσίου, που ανεγέρθηκε το 1948, η
Εθνική Τράπεζα, το σχολείο του Άμμου, και ελάχιστα ακόμη κτήρια. Λόγω της
δεινής οικονομικής κατάστασης της Ελλάδας εκείνη την περίοδο, η ανοικοδόμηση
του νησιού δεν έγινε σύμφωνα με την προσεισμική μορφή του νησιού, κι έτσι τα περισσότερα
αρχιτεκτονικά κοσμήματα του νησιού χάθηκαν για πάντα. Οι φωτογραφίες της
προσεισμικής Ζακύνθου απεικονίζουν πανέμορφα κτήρια, αρχοντικά, εκκλησίες, απλά
σπίτια και καντούνια στο χαρακτηριστικό χρώμα της ιδιαίτερης επτανησιακής
αρχιτεκτονικής τα οποία καταστράφηκαν ολοκληρωτικά το 1953.
Εντούτοις,
στη Ζάκυνθο του σήμερα, υπάρχουν ακόμη πολλά όμορφα κτήρια, τα περισσότερα εκ
των οποίων είναι εκκλησίες. Πράγματι, στο νησί της Ζακύνθου υπάρχει πολύ
μεγάλος αριθμός εκκλησιών, τόσο στην πρωτεύουσα του νησιού, όσο και στην
ύπαιθρο. Οι Ενετοί επηρέασαν σε μεγάλο βαθμό την αρχιτεκτονική των ζακυνθινών
εκκλησιών, χωρίς όμως να κατορθώσουν να μεταστρέψουν τους Ζακυνθινούς προς τον
καθολικισμό, Αντίθετα, οι ντόπιοι ήταν ιδιαίτερα θρήσκοι και περιέβαλαν με
αγάπη και σεβασμό την Ορθοδοξία, την οποία και δεν απαρνήθηκαν ποτέ.
Στην πόλη
της Ζακύνθου, αξίζει κανείς να επισκεφθεί την εκκλησία του Αγίου Διονυσίου, τον
μεγαλύτερο ναό της πόλης, ο οποίος διαθέτει εκπληκτικές τοιχογραφίες, έργα του
Δοξαρά, και την ασημένια λάρνακα του Αγίου Διονυσίου, που φιλοτεχνήθηκε από τον
αργυροχόο Μπάφα. Στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου του Μώλου στην πλατεία
Σολωμού, κτήριο ενετικού ρυθμού που ανήκε παλαιότερα στον Συνεταιρισμό των
Ναυτικών, υπάρχουν τα άμφια του Αγίου Διονυσίου, ο οποίος λειτούργησε για
κάποιο διάστημα στην εκκλησία. Στην πλατεία Αγίου Μάρκου υπάρχει η ομώνυμη
εκκλησία, η μοναδική καθολική εκκλησία του νησιού. Αξίζει επίσης να δει κανείς την
εκκλησία της Φανερωμένης, την Κυρία των Αγγέλων, και τον Άγιο Νικόλαο των
Ξένων, την μητρόπολη δηλαδή της Ζακύνθου.
Στην
υπόλοιπη Ζάκυνθο, μπορεί κανείς να επισκεφθεί την εκκλησία της Αγίας Μαύρας στο
Μαχαιράδο, με τις υπέροχες τοιχογραφίες και το καμπαναριό, τον Άγιο Νικόλαο στο
Κοιλιωμένο, με το επίσης υπέροχο καμπαναριό που χωρίζεται με το ναό από ένα
δρόμο, την Παναγία την Κεριώτισσα, με το μεγάλο της καμπαναριό, που βρίσκεται
στο χωριό Κερί, το μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου Κρημνών στην Αναφωνήτρια, καθώς
και άλλες μικρές ή μεγαλύτερες εκκλησίες και μοναστήρια σε ολόκληρο το νησί. |
INFORMATION IN GREEK 
